Dunacapella, een dorp achter de duinen (1135 tot 1900)
Eeuwenlang was Oostduinkerke een rustig boerendorp, verscholen achter een brede gordel van duinen.
- Dunacapella (1135): in 1135 werd het dorp, toen nog Dunacapella of duinkapel genoemd, voor het eerst een zelfstandige parochie.
- Ostdunckercka (1246): de naam groeide uit tot Dunckercka, en vanaf 1246 sprak men van Ostdunckercka, om het dorp te onderscheiden van Duinkerke in Frankrijk.
- Een eiland in de middeleeuwen: in de middeleeuwen lag hier een soort waddeneiland van Duinkerke tot Oostduinkerke, met de Duinenabdij in het midden.
- Twintig boerderijtjes (1777): op de Ferrariskaarten uit 1777 bestaat het dorp uit de kerk, een paar huizen en een twintigtal kleine boerderijen; in de duinen stond toen nog niets.
- De stoomtram (1886): in 1886 ging de stoomtram tussen Oostende en Veurne rijden, het eerste openbaar vervoer voor Oostduinkerke-dorp.
De garnaalvissers te paard
Oostduinkerke is de enige plek ter wereld waar nog garnalen te paard worden gevangen.
- Vissen voor de kost: tot het midden van de 20e eeuw vingen de paardenvissers langs het strand garnalen om van te leven.
- Folklore: nu is de paardenvisserij vooral een levende traditie, die met steun van de gemeente als toeristische attractie wordt beoefend.
- Kruiers: daarnaast vangen kruiers of kruwers nog altijd garnalen met een sleepnet dat ze zelf door het water trekken.
- UNESCO (2013): na de erkenning als Vlaams erfgoed werden de paardenvissers in december 2013 opgenomen als immaterieel werelderfgoed van UNESCO.
- Folkloreavonden: in de zomer tonen ambachtslieden op vrijdagavond op het binnenplein van het museum oude ambachten zoals kantklossen en mandenvlechten.
De opkomst van Oostduinkerke-Bad (1899 tot 1939)
Aan het begin van de 20e eeuw verrees aan zee een nieuwe badplaats, los van het oude dorp.
- Bouwgrond in de duinen (1899): in 1899 richtten vermogende Bruggelingen de Société civile des dunes d'Oostduinkerke et Coxyde op, die de duinen bouwrijp maakte.
- De eerste hotels: de badplaats begon met twee hotels, waarvan Hotel Gauquié het langst bleef bestaan.
- Kunstenaars en zeilwagens: vooral na de Eerste Wereldoorlog kwam het toerisme op gang; schrijver Felix Timmermans kwam hier op vakantie, kunstenaars troffen elkaar in het Hotel des Dunes en sportievelingen kwamen voor de internationale zeilwagenwedstrijd.
- De Kusttram (1926): in 1926 bereikte de tram langs de kust Oostduinkerke-Bad, in 1929 elektrisch, en die lijn rijdt nog altijd als de Kusttram.
- Louis Artan: op de gemeentelijke begraafplaats staat de grafsteen van de schilder Louis Artan, ontworpen door Victor Horta.
Oorlog, wederopbouw en fusie
De Tweede Wereldoorlog liet ook in Oostduinkerke diepe sporen na, waarna het dorp een moderne kerk en een nieuwe plaats binnen Koksijde kreeg.
- Mei 1940: bij de slag om Duinkerke in 1940 sneuvelden hier Britse soldaten, die rusten op het Britse militaire kerkhof van Oostduinkerke.
- De oude kerk verwoest: de oude kerk van Oostduinkerke werd in 1940 vernield, en in 1941 schafte de bezetter de meeste tramlijnen af.
- Sint-Niklaaskerk (1952 tot 1956): architect Jean Gilson bouwde de moderne bakstenen Sint-Niklaaskerk, met een toren van 36 meter en een terracotta Christusbeeld van 13,5 meter van Josef Arnost Gause.
- Nieuwpoort-Bad (1949): in 1949 ging Nieuwpoort-Bad, dat op het grondgebied van Oostduinkerke lag, over naar Nieuwpoort.
- Fusie (1971 en 1977): in 1971 fuseerde Oostduinkerke met Wulpen, en in 1977 werden beide deel van de gemeente Koksijde.
Duinen en natuur rond Oostduinkerke
De duinen aan weerszijden van de Leopold II-laan, die het dorp met het bad verbindt, zijn nu beschermde natuur.
- Natura 2000: alle duingebieden van Oostduinkerke zijn Europees beschermd als deel van het Natura 2000-gebied van de kustduinen.
